Archive.is Özeti
Archive.is sitesinin ne işe yaradığını zaten biliyorsun. Adından da belli. Bu yazıda da biraz bu arkadaşa laf atayım dedim. Başlayam bakam.
Arkasındaki adamın kim olduğunu kimse bilmiyor. Kimse dediğimde işte biz bilmiyoruz. Rus kökenli bir yazılımcı olduğu söyleniyor. Adam ortalıkta hiç görünmüyor. Bu nedenle bence kesinlikle Türkiye’de yaşamıyor.
Sadece sunucular çöktüğünde tek cümlelik durum güncellemeleri yapıyor. Ben de git commit -m "content: yeni birsey ekledim" yazıyorum. Konuyla bir bağlantısı olmasa da söyleyeyim dedim.
Sitenin uzaktan bakınca görünen en büyük derdi sürekli alan adı değiştirmek. Devletler veya telif avcıları siteyi engellediği an adam yeni bir uzantı alıp yoluna devam ediyor. archive.is, archive.today, archive.ph. İngiltere engelledi, adam gitti başka uzantı aldı. Almanya kitledi, adam vietnam uzantısına geçti. Bu kedi fare oyunu yıllardır devam ediyor. Sayfa şuanlık oldukça sakin görünüyor.
2021’de cloudflare bu siteyi sisteminden attı. Normal bir site olsa anında çökerdi. Bunlar kendi dns sistemlerini kurup kendi başlarının çaresine baktılar. Sonra twitter ile dövüştüler falan. İnsanlar (herhalde insan olacktı! sen hiç torrent besleyen japon balığı gördün mü?) arşiv linklerini kullanarak ücretli haberleri bedava okuyor ve politikacıların sildiği tweetleri ifşa ediyordu. Twitter bu duruma arşiv linklerini platformda yasaklayarak karşılık verdi.
2023’te İzlanda alan adı kurumu telif hakları bahanesiyle .is uzantısını iptal etti. Site sahibi umursamadı tabii ve hemen archive.ph uzantısına geçti. Bir ülkenin resmi kurumu siteyi kapatıyor, site sahibi başka ülkenin uzantısına geçiyor. Saf işsizlik.
Bir aralar işin içine captcha ve ddos girdi. Hâlâ bu durum devam ediyor mu bilmiyorum ama eğer ediyorsa sanırsam uBO engelliyor olabilir. Site sürekli karşımıza saçma captcha testleri çıkarıyor. Kutu işaretliyorsun kutu çıkıyor biliyorsunuzdur (bir zahmet bilin onu babaannem de biliyor). Ama asıl olay 2026’nın başında yaşandı. Site sahibi kimliğini araştıran bir blog yazarıyla kavga etti. Bunun üzerine captcha sayfasının içine bir kod yerleştirdi. Sen sitede captcha çözerken tarayıcın arka planda o blog yazarına ddos saldırısı yapıyordu (kullanılmayan bellek israf edilmiştir mantığı). Wikipedia bunu fark edince siteyi tamamen kara listeye aldı.
Sır diyebileceğim bir başka şey de para meselesi. Bu kadar devasa bir arşivi tutmak demek bayağı ağır sunucu masrafı demek. Sitede tek bir reklam yok. Üyelik yok. Sadece bir bağış kutusu var. Bu devasa sunucu masrafını sadece bağışlarla karşılıyor olamaz.